Ümrəyə hazırlaşan zəvvarın ən çox çaşdığı məsələlərdən biri ehramın nə vaxt və harada geyinilməsidir. Kimsə Bakıda hava limanında ehram bağlayır, kimsə Ciddədə təyyarədən düşəndən sonra soruşur: gec oldu, yoxsa vaxt var? Cavab mikat adlanan sərhədlə bağlıdır və onu əvvəlcədən bilmək ziyarətin ən başında yaranan çox problemi aradan qaldırır.
Mikat nədir?
Mikat ərəb dilində təyin olunmuş yer və ya vaxt mənasını verir. Həcc və ümrə ibadətində isə Məkkəyi-Mükərrəməyə aparan yolların üzərində müəyyən edilmiş coğrafi sərhədləri bildirir. Peyğəmbərimiz (s.ə.s) həmin nöqtələri dövrün əsas karvan yollarına görə təyin etmişdir. Ziyarət niyyəti ilə bu sərhəddən keçən adam artıq ehramda olmalıdır.
Burada iki anlayışı qarışdırmamaq lazımdır. Yer mikatı ehramın harada bağlanacağını göstərir. Vaxt mikatı isə həcc ibadətinə aiddir, çünki həcc ilin müəyyən günlərində edilir. Ümrənin belə bir məhdudiyyəti yoxdur, ilin hər günü edilə bilər, ancaq yer sərhədi ümrədə də qüvvədədir.
Ümrə üçün beş mikat yeri
Klassik mənbələrdə beş əsas mikat sadalanır. Onların bir qismi bugün başqa adla tanınır, çünki yaxınlıqdaki yaşayış məntəqələrinin adı dəyişib.
| Mikatın adı | Bugünkü adı | Hansı istiqamətdən gələnlər üçün |
|---|---|---|
| Zül-Huleyfə | Abyar Əli | Mədinəyi-Münəvvərə tərəfdən gələnlər |
| Cühfə | Rabiğ | Şam, Misir və Şimali Afrika istiqaməti |
| Qərn əl-Mənazil | Səyl əl-Kəbir | Taif və Nəcd istiqaməti |
| Zatu İrq | Əd-Daribə | İraq və şərq istiqaməti |
| Yələmləm | Əs-Sədiyyə | Yəmən və cənub istiqaməti |
Zəvvar hansı yolla gəlirsə, öz istiqamətindəki mikatda ehrama girir. Təyyarə ilə gələnlər üçün isə sərhəd yerdə deyil, havada keçilir və bu, aşağıda ayrıca izah olunur.
Azərbaycandan gedən zəvvar hansı mikatı keçir?
Bakıdan təşkil olunan qrupların marşrutu iki cür olur və ehrama girmə anı buna görə dəyişir.
Birinci halda qrup əvvəlcə Mədinəyi-Münəvvərəyə gedir, orada bir neçə gün qalır, sonra Məkkəyi-Mükərrəməyə keçir. Bu zaman ehram Mədinə şəhərindən çıxanda, Abyar Əli məscidinin yanında bağlanır. Avtobuslar adətən həmin məscidin qarşısında dayanır, zəvvar dəstəmaz və ya qüsl edir, ehramı geyinir, niyyət edib təlbiyəyə başlayır.
İkinci halda uçuş birbaşa Ciddəyə olur və qrup əvvəlcə Məkkəyi-Mükərrəməyə gedir. Bu marşrutda təyyarə mikat xəttinin üzərindən havada keçir, yerdə dayanıb ehram bağlamaq imkanı olmur. Ona görə ehram parçaları əl çantasında saxlanılır və niyyət təyyarədə edilir. Eniş günü ardıcıllığı ilə bağlı təfərrüatları Ciddə və Mədinə hava limanında eniş günü yazımızda vermişik.
Təyyarədə ehrama necə girilir?
- Ehram parçalarını, ətirsiz sabunu və terliyi əl çantasına qoyun. Yük bölməsinə verilən çantada qalsa, lazım olanda əlinizə keçməyəcək.
- Mümkünsə qüslü hava limanında, uçuşdan əvvəl edin. Bakıda vaxt azdırsa, Ciddəyə gedən bir çox uçuşda zəvvarlar ehramı evdən geyinib yola düşür, bu da caizdir.
- Kişilər ehramın iki parçasını geyinir, qadınlar öz adi örtülü geyimində qalır. Geyim qaydalarını Ehram qaydaları: kişi və qadın üçün ümrə geyimi yazısında açıq izah etmişik.
- Kapitan və ya qrup rəhbəri mikata yaxınlaşdığını elan edir. Həmin elandan sonra niyyət edilir və təlbiyə oxunmağa başlanır.
- Niyyətdən sonra ehram qadağaları başlayır: ətir, saç və dırnaq kəsmək, tikişli paltar. Tam siyahı Ehram qadağaları yazısında var.
Elanı eşitmədiniz və ya yuxuya qaldınızsa təlaşa düşməyin, təyyarə mikatı keçdikdən az sonra niyyət etmək imkanı hələ qalır. Aşağıdaki bölmədə bu vəziyyətin hökmü izah olunur.
Ciddə mikat sayılırmı?
Bu sual zəvvarlar arasında ən çox müzakirə olunan məsələdir. Alimlərin böyük bir qismi Ciddəni mikat saymır, çünki şəhər mikat xətlərinin içərisində qalır. Onların mövqeyinə görə Ciddəyə uçan zəvvar hələ havada, mikatın üzərindən keçməmiş ehrama girməlidir.
Digər bir qism alim isə dəniz və hava yolu ilə gələnlər üçün Ciddəni mikat kimi qəbul edir. Burada əsas arqument odur ki, bu zəvvarlar klassik beş mikatın heç birinin yanından yerlə keçmir. Hər iki görüşün öz dəlili var və məsələ məzhəblərə görə fərqli izah olunur.
Fiqhi fərq olan bu kimi məsələlərdə öz məzhəbinizin qaydasına və qrupla gedən din xadiminin göstərişinə əməl edin. Qrup rəhbəri marşrutu və uçuş istiqamətini bildiyi üçün ehrama girmə anını daha dəqiq müəyyən edir.
Mikatı keçib ehrama girməsə nə olur?
Bu, nəzəri sual deyil, praktikada tez-tez baş verir. Zəvvar yuxuya qalır, elanı eşitmir, bəzən ümumiyyətlə mikatdan xəbərsiz olur. Belə halda iki yol var.
- Geri qayıtmaq. Zəvvar mikata, məsələn Abyar Əliyə qayıdır, orada niyyət edib ehrama girir və ziyarətə davam edir. Fiqhi kitablarda bu seçim üstün tutulur.
- Hərəmdə qurban kəsmək. Mikatı ehramsız keçib geri qayıtmayan zəvvardan cəza olaraq qurban (dəm) tələb olunur. Bunun tətbiqi məzhəblər arasında fərqlidir.
Məkkəyi-Mükərrəmədə olan zəvvar üçün geri dönmək həmişə asan olmur, ona görə ən doğrusu hələ yolda, qrup rəhbəri ilə məsləhətləşməkdir. Problemi erkən deyən adam onu rahat həll edir, təvafdan sonra deyən isə artıq çətin vəziyyətə düşür.
İkinci ümrə üçün mikat haradır?
Məkkəyi-Mükərrəmədə olarkən ikinci dəfə ümrə etmək istəyən zəvvar üçün mikat şəhərin yaxınlığındaki Hərəm sərhədidir. Praktikada zəvvarların çoxu Təni bölgəsinə, Aişə məscidinə gedir, orada ehrama girib geri qayıdır və təvafa başlayır. Taksi ilə gediş-gəliş qısa çəkir, buna görə bir çox qrup proqrama bu ziyarəti ayrıca salır.
Ümrə ibadətinin ümumi ardıcıllığını xatırlatmaq lazım gəlsə, Ümrə necə edilir yazısına baxa bilərsiniz.
Yolda işə yarayan qeydlər
- Ehramı çantanın üstündə saxlayın, aşağıda qalsa hava limanında açmaq əziyyət olur.
- Ətirsiz sabun və ətirsiz deodorant alın. Adi sabunların çoxu ətirlidir, bunu Bakıda yoxlamaq daha rahatdır.
- Kəmər, ehram sancağı və terlik kiçik şeylərdir, ancaq mikatda yadınıza düşəndə onları tapmaq mümkün olmur.
- Təlbiyənin mətnini telefonda saxlayın. Təyyarədə internet olmaya bilər.
- Qadınlar üçün ehram ayrı geyim deyil, ancaq ayaq və baş örtüyünün rahat olması uzun yolda özünü göstərir.
Suallar və cavablar
Ehramı Bakıda, evdən geyinmək olar?
Olar. Mikatdan əvvəl ehram geyinmək qadağa deyil, əsas şərt mikatı ehramsız keçməməkdir. Ancaq niyyət və təlbiyədən sonra qadağalar başlayır, ona görə bir çox zəvvar parçaları əvvəlcədən geyinir, niyyəti isə mikata yaxın edir.
Mədinəyi-Münəvvərədən Haramain qatarı ilə gedirəm, harada ehrama girim?
Qatar Abyar Əlinin yanında dayanmır, ona görə ehram otelde və ya stansiyaya getməzdən əvvəl geyinilir, niyyət isə yola düşməzdən əvvəl edilir. Qatarla gediş barədə ayrıca Məkkə Mədinə arası nəqliyyat yazımız var.
Mikatda mütləq qüsl etmək lazımdır?
Qüsl müstəhəbdir, yəni savab olan əməldir, şərt deyil. İmkan yoxdursa dəstəmaz kifayət edir.
Ciddədə enəndən sonra ehrama girsəm ümrəm batil olur?
Ümrə batil olmur, lakin mikat məsələsi yaranır və məzhəbə görə qurban tələb oluna bilər. Belə vəziyyətdə qrupun din xadimi ilə danışmaq lazımdır.
Uşaqlar da mikatda ehrama girməlidir?
Həddi-büluğa çatmayan uşaq üçün ibadət vacib deyil, ancaq ümrə etdirilirsə ehram qaydasına uyğun geyindirilir. Uşaqla səfərin təfərrüatını Uşaqla ümrəyə getmək yazısında topladıq.
Ehrama girəndən sonra sıra təvaf və səyə gəlir. Səyin qaydası üçün: Səy nədir? Səfa və Mərvə arasında səy necə edilir?
Marşrutunuza uyğun izah istəyirsinizsə
Ehrama harada girəcəyiniz birbaşa uçuş istiqamətindən və proqramın ardıcıllığından asılıdır. 2026-2027 mövsümü üçün hazırladığımız proqramlarda bu an qrup rəhbəri tərəfindən əvvəlcədən izah olunur. Tarixlərə və marşrutlara Ümrə ziyarəti turları səhifəsindən baxa bilərsiniz, sualınız varsa 077 333 34 44 nömrəsinə zəng edin.
Mikat həm də bədəl niyyətinin edildiyi yerdir. Başqasının adına ümrə edəcəksinizsə, bədəl ümrəsinin şərtlərinə əvvəlcədən baxın.
Oxu: Məkkəyi-Mükərrəmədə ikinci və üçüncü ümrəyə başlamaq üçün Hərəm sərhədindən kənara çıxmaq lazımdır. Ətraflı: Təkrar ümrə necə edilir? Məscidi Aişə (Təneim).
