Ümrə bir neçə gün içində insanı adi həyatında yerimədiyi qədər yol yeriməyə məcbur edir. Oteldən Məscidül-Hərama, oradan geri, gündə beş vaxt. Üstünə təyyarə yolu, yuxusuz gecə, dəyişən iqlim və minlərlə insanla eyni havanı paylaşmaq gəlir. Qayıdan zəvvarların bir qismi ibadətin yarısını qızdırma içində keçirdiyini deyir. Halbuki bunun böyük hissəsi qabaqlana bilən şeylərdir.
Bədənə düşən yük nə qədərdir
Təvaf yeddi dövrədir və Kabeyi-Muazzamanın ətrafı mərtəbə yuxarı qalxdıqca uzanır. Səy Səfa ilə Mərvə arasında yeddi gediş-gəlişdir. Bunlar bir-birinin ardınca edilir, arada uzun dincəlmə olmur. Sonra gündə beş dəfə oteldən Hərəmə gedib-gəlmək var. Bəzi otellərdə bu məsafə piyada iyirmi dəqiqəni keçir, yəni günə bir neçə kilometr əlavə olunur. Mədinəyi-Münəvvərədə Məscidün-Nəbəvinin həyətini keçmək də vaxt və güc aparır.
Yaşı altmışı keçmiş, diz və ya onurğa problemi olan zəvvar üçün bu yük ciddidir. Hazırlığa ümrədən bir-iki ay qalmış başlamaq olar: gündə yarım saat piyada gəzmək, pilləkəndən istifadə etmək, aparacağınız ayaqqabını əvvəlcədən geyib ayağa alışdırmaq.
Dərman çantasında nə olmalıdır
Qayda sadədir: evdə işlətdiyiniz dərmanı aparın. Səudiyyə aptekində dərman bolluğu var, amma ticarət adları fərqlidir və siz axtardığınız qutunu tapa bilməyəcəksiniz. Səfərdə yeni dərmanla tanış olmağın yeri deyil.
- Qızdırma və ağrı üçün adətən qəbul etdiyiniz dərman
- Boğaz pastili və fizioloji məhlulla burun spreyi
- Mədə üçün: ishala qarşı dərman, turşuluğa qarşı dərman
- Allergiyanız varsa antihistamin
- Plastır, sürtük (blister) plastırı, antiseptik məhlul
- Diz və əzələ ağrısı üçün gel
- Süni göz yaşı damcısı, quru hava və toz üçün
- Ətirsiz dodaq balzamı və ətirsiz nəmləndirici krem
- Daimi qəbul etdiyiniz dərmanlar və reseptin surəti
Ətirsiz sözünün altını xüsusi cızırıq. Ehramda olan zəvvar üçün ətirli krem, sabun və dezodorant qadağa sayılır. Bu məhsulları Bakıda almaq Məkkəyi-Mükərrəmədə axtarmaqdan asandır. Çantaya yığılacaq digər əşyaların geniş siyahısı ümrə çantası haqqında ayrı yazıda verilib.
Kütlə içində xəstələnmək
Hərəmdə yüzlərlə ölkədən gəlmiş insan eyni havanı paylaşır. Zəvvarların arasında dolaşan mövsümi virusların necə yayıldığını izah etməyə ehtiyac yoxdur. Riski azaldan şeylər bunlardır:
- Təyyarədə və pik saatlarda maska
- Əlləri tez-tez yumaq, çantada dezinfektant gəzdirmək
- Zəmzəm stəkanını təkrar işlətməmək, su butulkasını bölüşməmək
- Üzə, göz və burna əl vurmamaq
- Gecələri bir qədər yatmaq. Bütün səfəri yuxusuz keçirmək adətən üçüncü gün qızdırma ilə nəticələnir
- Tərli halda kondisionerin altında oturmamaq
Ayaqlar: ən çox şikayət olunan yer
Qayıdan zəvvarların şikayət siyahısında ayaq birinci yerdədir. Mərmər döşəmə gündüz qızır, gecə soyuyur. Ayaqqabı Hərəmə girəndə çıxarılır, ona görə geyib-çıxarması asan, yüngül ayaqqabı lazımdır. Yeni, hələ ayağa yatmamış ayaqqabı aparmaq isə səhvdir.
| Şikayət | Nə etməli |
|---|---|
| Sürtük, suluq | Deşməyin, blister plastırı qoyun, ayaqqabını dəyişdirin |
| Ayaq altının yanması | Nazik corab geyinin, kölgə olan tərəfdən gedin |
| Diz ağrısı | Dizə elastik bandaj, pik saatlardan yayınmaq, pilləkən yerinə eskalator |
| Ayaqların şişməsi | Oteldə uzanıb ayaqları yuxarı qaldırın, duzlu yeməyi azaldın |
Çantada ikinci cüt ayaqqabı və ayaqqabı üçün parça torba saxlayın. Torba Hərəmdə ayaqqabını özünüzlə götürməyə imkan verir, bu da onu itirmək ehtimalını azaldır.
Su, istilik və quru hava
Hərəm və otel kondisionerlidir, bayır isə quru. Bu iki mühit arasında gün ərzində bir neçə dəfə keçid boğazı və burnu qurudur. Susuzluğu hiss etməsəniz də müntəzəm su içmək lazımdır, zəmzəm hər küncdə var. Tərlə itən duzu qaytarmaq üçün aptekdən alınan elektrolit tozu faydalı olur.
Kişi zəvvar ehramda başını örtə bilmir. Çətirdən istifadə məsələsində məzhəblər arasında fərq var: Hənəfi alimlərinin əksəriyyəti başa toxunmayan çətiri icazəli sayır, bəzi məzhəblərdə isə daha ehtiyatlı yanaşma mövcuddur. Öz məzhəbinizin qaydasına və qrupla gedən din xadiminin göstərişinə əməl edin. Havanın mülayim olduğu dövrləri seçmək istəyirsinizsə, aylar üzrə müqayisəyə baxın.
Yemək, mədə və gecikən nahar
Mədə problemi zəvvarın ikinci tez-tez rastlaşdığı şikayətdir. Səbəb adətən ərəb mətbəxinin özü deyil, qrafikin dağılmasıdır: səhər yeməyi buraxılır, təvafdan sonra acqarına çox yemək yeyilir, gecə yarısı restoran axtarılır. Buna küçədə alınan şirniyyat və buzlu içki əlavə olunur.
- İlk iki gün tanımadığınız yeməklə tanışlığı azaldın, oteldəki bufetdən başlayın
- Küçədə kəsilmiş meyvə və buzlu içkilərdən ehtiyatlı olun
- Çay və qəhvəni çox içməyin, ikisi də su itkisini artırır
- Təvafdan əvvəl yüngül yemək yeyin, acqarına da getməyin
- Çantada quru yemək saxlayın: xurma, qoz, biskvit. Hərəmdə gözləmə uzun çəkəndə işə yarayır
Xroniki xəstəliyi olan zəvvar üçün
Dərman qrafiki saat qurşağı ilə dəyişir. Səudiyyə ilə Azərbaycan arasındakı fərqi nəzərə alıb dərman saatlarını əvvəlcədən kağıza yazın. Daimi dərmanı mütləq əl çantasında saxlayın, bagaj gecikə bilər və bir-iki gün dərmansız qalmaq olmaz. Soyuducu tələb edən dərmanınız varsa, oteldə mini soyuducu olub-olmadığını şirkətdən əvvəlcədən soruşun. Həkim arayışının ingilis dilində surəti hava limanında da, aptekdə də işə yarayır.
Yaşlı valideynlə yola çıxırsınızsa, hazırlıq tamam ayrı planlaşdırma tələb edir. Bu barədə yaşlı valideynlə ümrə yazısında danışmışıq.
Səudiyyədə həkim lazım olsa
Məscidül-Həramın və Məscidün-Nəbəvinin içində və ətrafında tibbi məntəqələr fəaliyyət göstərir, kütlə saatlarında Qırmızı Aypara komandaları da yerində olur. Özünüzü pis hissə etsəniz axının içində qalmayın, divar kənarına çəkilib oturun və yaxınlıqdakı işçiyə müraciət edin. Aptekdə dərman istəyəndə ticarət adı yerinə tərkibdəki maddənin adını yazıb göstərmək daha nəticə verir.
Sığorta məsələsini yola düşməzdən əvvəl şirkətdən dəqiqləşdirin, çünki paketə daxil olan sığortanın əhatə dairəsi fərqli olur. Qrup rəhbərinin nömrəsini telefona yazın və bir nüsxəsini kağızda cibinizdə gəzdirin. Telefon söndükdə kağız işə yarayır.
Xəstəlik ibadətə necə təsir edir
Ayaq üstə dayana bilməyən zəvvar namazı oturaraq qıla bilər. Təvaf və səy təkərli kürsü ilə edilə bilər, Hərəmdə kürsü kirayəsi və köməkçi ilə birlikdə xidmət mövcuddur. Dərman qəbul etmək ehramı pozmur, ətirli məlhəm isə ayrı məsələdir. Qadınlarda heyz dövrünün təvafa təsiri qadınlar üçün ümrə yazısında izah olunub.
Bu məsələlərin təfərrüatı məzhəbə görə dəyişir. Öz məzhəbinizin qaydasına və qrupla gedən din xadiminin göstərişinə əməl edin.
Sual-cavab
Dərmanları əl çantasında aparmaq olar?
Olar, hətta lazımdır. Maye dərmanlar üçün hava limanının həcm qaydalarına diqqət edin, reseptin və ya həkim arayışının surətini yanınızda saxlayın.
Ehramda krem və məlhəm işlətmək olar?
Ətirsiz olanı problem yaratmır. Ətirli krem, sabun və dezodorant ehram qadağalarına daxildir. Təfərrüat üçün qrupun din xadimindən soruşun.
Təkərli kürsü ilə təvaf etmək mümkündürmü?
Mümkündür. Hərəmdə kürsü kirayə verilir, köməkçi ilə birlikdə xidmət variantı da var. Növlər və şərtlər dəyişdiyi üçün yerində öyrənmək daha dəqiq olur.
Hərəmdə özümü pis hissə etsəm nə etməliyəm?
Kütlənin içindən kənara çəkilin, oturun, su için və yaxınlıqdakı işçiyə işarə edin. Tibbi məntəqələr Hərəmin öz içindədir, uzağa getmək lazım gəlmir.
2026-2027 mövsümü üçün paketlər, gediş tarixləri və otel variantları ilə ümrə turları səhifəsində tanış ola bilərsiniz. Sualınız varsa ən qısa yol zəngdir: 077 333 34 44.
