Məkkəyi-Mükərrəmədə zəvvarın ilk çətinliyi çox vaxt ibadətin özü olmur. Məscidül-Həram bir neçə mərtəbədən, onlarla girişdən və bir-birinə bənzəyən uzun dəhlizlərdən ibarətdir. İçəri girəndə diqqət Kabeyi-Muazzamada olur, bayıra çıxanda isə adam hansı qapıdan keçdiyini xatırlamır və otelə qayıtmaq üçün lazım olmayan bir dövrə vurur.
Aşağıda məscidin quruluşu, qapılar, təvaf sahələri və səy dəhlizi barədə praktik məlumat var. İbadətin özü ilə bağlı addım-addım izah Ümrə necə edilir yazısındadır.
Qapılar: hansı girişi seçmək lazımdır
Məscidin girişləri nömrələnib və hər birinin öz adı var. Zəvvar üçün nömrə addan daha faydalıdır, çünki qapının üstündə iri rəqəm yazılır və onu uzaqdan görmək olur. Ən çox istifadə edilən girişlər bunlardır:
- Kral Əbdüləziz qapısı (1-ci qapı). Saat qülləsi tərəfdən gələnlərin əsas girişi, matafa aparan dəhlizlərə yaxındır.
- Kral Fəhd qapısı. Cəbəli-Ömər istiqamətindəki otellərdə qalanlar adətən bu qapıdan girir.
- Ümrə qapısı (Babül-Ümrə). Məscidin qərb tərəfində, köhnə Şamiyyə istiqamətində.
- Babüs-Səlam və Babül-Fəth. Məscidin köhnə hissəsindəki tanınmış girişlər.
- Kral Abdullah genişlənməsi. Şimal-qərb tərəfdəki yeni və geniş hissə, içində eskalator və lift var, yaşlı zəvvarlar üçün nisbətən rahatdır.
İlk gün otelə ən yaxın qapını müəyyən etmək sonrakı bütün günləri asanlaşdırır. Otelin qarşısındaki küçədən məscidə hansı keçid və ya körpü ilə getdiyini də yadda saxla, çünki gecə mənzərə tamam başqa görünür.
Qapı nömrəsini yazmaq niyə vacibdir
Ən çox yayılan səhv belə olur: zəvvar bir qapıdan girir, namazdan sonra insan seli onu məscidin başqa tərəfinə aparır, bayıra çıxanda tanımadığı küçədə qalır. Hərəmin ətrafı dairəvidir, yanlış tərəfə çıxmaq uzun yol deməkdir. Bir neçə sadə vərdiş bunun qarşısını alır:
- Girdiyin qapının nömrəsinin fotosunu çək.
- Hansı mərtəbəyə qalxdığını da yadda saxla, təkcə qapını yox.
- Otelin adını və ünvanını ərəb hərfləri ilə telefonda saxla, taksi sürücüsünə göstərmək üçün ən sadə yoldur.
- Qrupla görüş yerini qapı nömrəsi ilə təyin et, “böyük sütunun yanı” kimi təsvirlər işləmir.
Mərtəbələr: təvafı harada etmək daha rahatdır
Təvaf bir neçə səviyyədə edilə bilər. Hamısında dairə sayı yeddidir, fərq yolun uzunluğunda və izdihamdadır.
| Səviyyə | Nə var | Kimə uyğundur |
|---|---|---|
| Mataf | Kabeyi-Muazzamanın ətrafındaki mərmər sahə, Həcərül-Əsvəd küncü, Məqamı-İbrahim | Səhər erkən saatlar və gecə, izdiham azalanda |
| Birinci mərtəbə | Daha uzun dairə, sərin hava, kənarda oturacaq yerləri | Uzun müddət ayaq üstə dayanmaq çətin olanlar |
| Üst mərtəbə və dam | Ən uzun dairə, açıq hava | Gündüz günəş güclü olur, gecə saatları daha rahatdır |
| Araba zolaqları | Əlil arabası və nəqliyyat vasitələri üçün ayrılmış hissə | Yalnız arabalı zəvvarlar, piyada bu zolağa girməməlidir |
Üst mərtəbələrdə, yəni Kabeyi-Muazzamanın səviyyəsindən yuxarıda edilən təvafın hökmü barədə alimlər arasında fərqli yanaşmalar var. Bir qisim alimlər bunu heç bir şərtsiz caiz sayır, bir qismi isə yalnız izdiham, xəstəlik və buna bənzər üzrlü hallarda məsləhət bilir. Öz məzhəbinizin qaydasına və qrupla gedən din xadiminin göstərişinə əməl edin.
Kabeyi-Muazzamanın ətrafındaki əsas nöqtələr
- Həcərül-Əsvəd küncü. Təvafın başlandığı yer. Başlanğıc xətti divardaki yaşıl işarə ilə göstərilir, oradan keçəndə dairə sayılır.
- Məqamı-İbrahim. Təvafdan sonra iki rükət namaz bu istiqamətdə qılınır. Ətrafı sıx olanda arxadaki boş sahədə qılmaq olar, qarışıqlığın içinə girmək lazım deyil.
- Hətim (Hicri-İsmail). Kabeyi-Muazzamanın şimal tərəfindəki yarımdairəvi aşağı divar. Təvaf onun xaricindən edilir, içindən keçmək dairəni pozur.
- Mültəzəm. Həcərül-Əsvəd küncü ilə Kabeyi-Muazzamanın qapısı arasındaki hissə.
- Zəmzəm nöqtələri. Matafın kənarında və dəhlizlərdə soyuducu çənlər və stəkanlar var, ayrıca su almağa ehtiyac yoxdur.
Səy: Səfa və Mərva arası
Səfa və Mərva məscidin içindədir, ayrı uzun dəhlizdə yerləşir. Təvafdan sonra matafın kənarındaki geniş keçiddən həmin dəhlizə çıxırsan, yolda “Safa” yazılı yaşıl lövhələr var. Dəhliz bir neçə səviyyədə işləyir, ortada isə əlil arabaları üçün ayrı zolaq saxlanılır.
Səfadan Mərvaya getmək bir şəft sayılır, geriyə qayıtmaq ikinci şəft olur, cəmi yeddi şəft tamamlanır. Dəhlizin ortasındaki iki yaşıl işarə arasında kişilər adətən sürətli yeriyir, qadınlar üçün bu yoxdur. Dəhlizi səhv saymamaq üçün hər şəftdə divardaki nömrələrə baxmaq kifayətdir.
Namaz vaxtları və izdiham
Namaz vaxtından bir müddət əvvəl matafda səflər qurulur və təvaf dayandırılır. Əgər həmin vaxta düşmüsənsə, yerindən tərpənmə, səfə qoşul, namazdan sonra təvafı qaldığın yerdən davam et. Günün ən rahat saatları adətən sübh namazından sonrakı və gecənin son hissəsidir. Cümə günü, məktəb tətilləri və Ramazanın son günləri isə ən sıx vaxtlardır.
Qadınlar üçün ayrılmış sahələr lövhələrlə işarələnib, nizamnamə işçiləri lazım olanda istiqamət göstərir. Ədəb qaydaları barədə Məscidün-Nəbəvidə ədəb qaydaları yazısında yazdıqlarımızın çoxu Məscidül-Həram üçün də eynidir.
Qrupdan ayrı düşsən nə etməli
- Gözləmə nöqtəsini içəridə deyil, konkret qapının qarşısında təyin et.
- Qrup rəhbərinin nömrəsini ölkə kodu ilə yaz, yerli nömrədən zəng etmək lazım gələ bilər.
- Telefonun şarjına diqqət et, uzun ibadət günlərində kiçik enerji bankı işini görür.
- Otelin kartını özünlə gəzdir, telefon söndükdə yeganə köməyin o olur.
Ayaqqabı, çanta və kiçik şeylər
- Ayaqqabı üçün parça torba ən rahat həlldir, rəflərə qoyub tapmaqdansa özünlə gəzdirmək daha etibarlıdır.
- Böyük çanta və baqajla içəri buraxılmır, yalnız kiçik əl çantası ilə girmək olar.
- Yüngül seccadə və kiçik dəsmal yerdə oturanda işə yarayır.
- Təvaf zamanı ən çox edilən səhvlər barədə ayrıca yazımız var: Təvaf zamanı ən çox edilən səhvlər.
Sual-cavab
Təvafı hansı mərtəbədə etmək daha yaxşıdır?
İzdiham yoxdursa, matafda, yəni Kabeyi-Muazzamanın ətrafındaki aşağı səviyyədə. Sıxlıq çoxdursa və ya sağlamlıq imkan vermirsə, yuxarı mərtəbələr seçilir. Yuxarıda dairə uzun olduğu üçün vaxt da çox gedir, bunu planlaşdırarkən nəzərə al.
Hansı qapıdan girsəm Kabeyi-Muazzamanı ən tez görərəm?
Məscidin köhnə hissəsindəki girişlər, o cümlədən Kral Əbdüləziz qapısı, matafa aparan qısa dəhlizlərə açılır. Yeni genişlənmə hissəsindən girəndə içəridə daha uzun yol getmək lazım gəlir.
Məsciddə internet var?
Hərəm ərazisində ödənişsiz Wi-Fi şəbəkəsi işləyir, lakin izdiham çox olanda bağlantı zəifləyir. Yerli SIM kart bu baxımdan daha etibarlıdır, bu barədə SIM kart və internet yazısında yazmışıq.
Arabalı zəvvar hansı səviyyədə təvaf edir?
Matafda və yuxarı mərtəbələrdə arabalar üçün ayrılmış zolaqlar var. Arabanı özün itələyə bilərsən və ya məsciddəki xidmətdən istifadə edə bilərsən. Piyada zəvvarların həmin zolaqlara girməməsi hamı üçün vacibdir.
Ayaqqabımı rəfdə tapmasam nə edim?
Bu çox olur, xüsusən namazdan sonra. Ona görə təcrübəli zəvvarlar ayaqqabını torbada özləri ilə gəzdirir. Tapılmasa, məscidin ətrafındaki mağazalardan ucuz başmaq almaq mümkündür.
Ərazini əvvəlcədən tanımaq ilk günün yarısını qazandırır. Qrupla getmək, otelin yerləşməsi və proqram barədə məlumat almaq istəyirsənsə, ümrə turları səhifəmizə baxa və ya bizə zəng edə bilərsən: 077 333 34 44.
