Həccə hazırlaşan adam qeydiyyat və sənəd mərhələsini keçəndən sonra çox vaxt gözlənilməz bir sualla üzləşir: sən hansı həcci edəcəksən? Söhbət üç fərqli formadan gedir, adları da ərəbcədir: ifrad, qiran və təməttü. Bu sual ilk baxışda texniki görünür, amma ihrama nə vaxt girəcəyinizi, qurban kəsib-kəsməyəcəyinizi və arada ihramdan çıxa biləcəyinizi məhz o müəyyən edir.
Həcc 2027 mövsümünə hazırlaşanlar üçün bu sualı əvvəlcədən bağlamaq rahatlıq verir. Aşağıda hər üç formanı sadə dildə izah etdik, aralarındakı fərqi cədvəldə topladıq və xaricdən gələn zəvvarların praktikada niyə daha çox birini seçdiyini yazdıq.
Üç formanın qısa fərqi
| Növ | Nə edilir | Qurban |
|---|---|---|
| İfrad | Yalnız həcc niyyəti ilə ihrama girilir, həcc günlərinə qədər ihramda qalınır. Ümrə edilmir. | Lazım deyil |
| Təməttü | Əvvəlcə ümrə edilir, ihramdan çıxılır, həcc günləri gələndə yenidən ihrama girilir. | Lazımdır |
| Qiran | Ümrə və həcc üçün bir dəfə ihrama girilir, ikisi birlikdə, ihramdan çıxmadan yerinə yetirilir. | Lazımdır |
Cədvəldəki qurban sütunu üzərində xüsusi dayanmaq lazımdır, çünki bu, seçimin maddi tərəfinə birbaşa təsir edir. Təməttü və qiranda zəvvar həcc ilə ümrəni bir səfərdə birləşdirdiyi üçün şükür qurbanı kəsir, ifradda isə belə bir öhdəlik yaranmır.
İfrad həcci
İfradda zəvvar miqatda yalnız həcc niyyəti ilə ihrama girir və həcc əməlləri bitənə qədər ihramdan çıxmır. Yəni ümrə etmir, saçını qısaltmır, ihramın qadağalarına səfərin əvvəlindən sonuna kimi riayət edir.
Bu forma daha çox Məkkəyi-Mükərrəmədə və onun yaxınlığında yaşayanlar üçün münasib sayılır. Səbəbi sadədir: yaxından gələn adam üçün ihram müddəti qısa olur. Uzaq ölkədən gəlib həcc günlərinə hələ bir neçə gün qalmış ihramda qalmaq isə ağır gəlir, çünki ihram qadağaları gündəlik həyatı xeyli məhdudlaşdırır.
Təməttü həcci
Təməttü sözü lüğəti mənada faydalanmaq deməkdir və adı buradan gəlir. Zəvvar miqatda ümrə niyyəti ilə ihrama girir, Məkkəyi-Mükərrəməyə çatıb ümrəsini edir, saçını qısaldaraq ihramdan çıxır. Bundan sonra həcc günləri başlayana qədər adi geyimdə qalır, otelə yerləşir, dincəlir. Zilhiccənin 8-i gələndə olduğu yerdə yenidən, bu dəfə həcc niyyəti ilə ihrama girir.
Xaricdən gələn zəvvarlar arasında ən geniş yayılmış forma budur. Praktik səbəbi var: zəvvarlar adətən həcc günlərindən xeyli əvvəl Səudiyyəyə çatır və o günləri ihramda keçirmək real olmur. Təməttüdə isə ümrə bitən kimi ihramdan çıxılır, araya rahat bir fasilə düşür.
Bu formanı seçən adam üçün ümrə əməllərini əvvəlcədən bilmək faydalıdır. Təvaf və səyin necə edildiyini ümrə necə edilir yazısında addım-addım yazmışıq.
Qiran həcci
Qiranda zəvvar miqatda həm ümrə, həm həcc niyyəti ilə bir dəfə ihrama girir və hər ikisini bir ihramla yerinə yetirir. Ümrə bitəndən sonra ihramdan çıxmır, həcc günlərinə qədər ihramda qalır.
Fəzilət baxımından bəzi alimlər bu formanı üstün sayır, çünki zəvvar daha uzun müddət ihramın çətinliyinə dözür. Amma uzaqdan gələn və həcc günlərinə hələ vaxt olan adam üçün əməldə ağırdır. Qiran daha çox həcc günlərinə yaxın çatan zəvvarlar tərəfindən seçilir.
Hansını seçmək lazımdır?
Seçim üç şeydən asılıdır: Səudiyyəyə nə vaxt çatırsınız, həcc günlərinə neçə gün qalır və sağlamlığınız uzun ihram müddətinə necə dözür.
- Həcc günlərindən bir neçə həftə əvvəl çatırsınızsa, təməttü rahat olur
- Həcc günlərinə lap yaxın çatırsınızsa, qiran mümkün variantdır
- Ümrə etmək niyyətiniz yoxdursa və ya Məkkəyi-Mükərrəmə yaxınlığından gedirsinizsə, ifrad uyğun gəlir
Bununla belə, qərarı tək başınıza verməyin. Həcc növünün seçimi, qurbanın hökmü, ihramdan çıxmaq qaydaları kimi məsələlərdə məzhəblər arasında fərqlər var: məsələn qiranda təvaf və səyin neçə dəfə edilməsində fərqli görüşlər mövcuddur. Öz məzhəbinizin qaydasına və qrupla gedən din xadiminin göstərişinə əməl edin, qrup yola düşməzdən əvvəl bu sualı ona verin.
Praktikada nəyə diqqət etmək lazımdır?
- Həcc növünü səfərdən əvvəl müəyyənləşdirin, miqatda tələsik qərar verməyin, çünki niyyət miqatda edilir
- Təməttü və qiran seçirsinizsə, qurban məsələsini təşkilatçı ilə əvvəlcədən dəqiqləşdirin
- İhram müddətində qadağaların nələr olduğunu bilin, bu barədə ehram qaydaları yazısında yazmışıq
- Sağlamlıq probleminiz varsa, uzun ihram müddəti tələb edən formanı seçməzdən əvvəl həkimlə və din xadimi ilə danışın
Miqat: niyyət harada edilir?
Üç formanın hamısında başlanğıc nöqtəsi eynidir: miqat. Miqat Məkkəyi-Mükərrəməyə gedən yolların üzərində müəyyən edilmiş hüdudlardır və ihramsız keçmək olmaz. Təyyarə ilə gələn zəvvar üçün bu hədd çox vaxt havada keçilir, ona görə ihrama ya təyyarədə, ya da uçuşdan əvvəl hava limanında girilir.
Qrupla gedirsinizsə, bu anı təşkilatçı xəbər verir. Buna baxmayaraq, həcc növünü və niyyətin sözlərini əvvəlcədən bilmək lazımdır, çünki miqat keçiləndən sonra düzəliş etmək çətinləşir. Niyyəti miqatda tələsik qərar verəcəyiniz bir şey kimi qoymayın.
Həcc növü xərcə təsir edirmi?
Birbaşa təsir edən bir xərc var: qurban. Təməttü və qiranda qurban kəsilir, ifradda isə belə bir öhdəlik yaranmır. Qurbanın məbləği və necə ödənildiyi təşkilat proqramına görə dəyişir, bəzi hallarda paketin içində olur, bəzən ayrıca ödənilir.
Bundan başqa təməttüdə ümrə ilə həcc arasında bir neçə gün fasilə düşdüyü üçün otel gecələrinin sayı artır. Bu, paketin ümumi qiymətində əks olunur. Qeydiyyat zamanı qurbanın və həmin günlərin paketə daxil olub-olmadığını soruşun.
Həcc 2027 üçün növü nə vaxt seçmək lazımdır?
Həcc 2027 mövsümü üçün hazırlaşan adamın təqvimi belə işləyir: əvvəlcə qeydiyyat elanı gəlir, sənəd qəbulu qısa müddət açıq qalır, sonra kvota dolur və qapı bağlanır. Bu axında həcc növünü düşünməyə çox vaxt qalmır.
Dəqiq tarixi əvvəlcədən demək mümkün deyil, çünki həcc hicri təqvimə bağlıdır və 2027 mövsümünün günləri rəsmi elanla açıqlanır. Buna baxmayaraq, hansı formada həcc edəcəyinizi indidən müəyyənləşdirmək olar: bu qərar tarixdən yox, sizin Səudiyyəyə nə vaxt çatmağınızdan və sağlamlığınızdan asılıdır.
Təməttü seçirsinizsə, bir faydalı addım var: həcc 2027 gözləməsi davam edərkən ümrəyə getmək. İhram, təvaf və səy əməllərini bir dəfə yerində görən adam həcc günlərində xeyli rahat olur. Mövsüm tarixləri üçün ümrə ziyarəti turları səhifəsinə baxa bilərsiniz.
Sual-cavab
Ən çox hansı həcc növü seçilir?
Xaricdən gələn zəvvarlar arasında təməttü üstünlük təşkil edir, çünki həcc günlərindən əvvəl ihramdan çıxıb dincəlmək imkanı verir.
Təməttüdə neçə dəfə ihrama girilir?
İki dəfə. Birincisi miqatda ümrə üçün, ikincisi həcc günləri başlayanda olduğunuz yerdə həcc üçün.
İfradda qurban kəsilirmi?
İfradda şükür qurbanı öhdəliyi yaranmır, çünki ümrə ilə həcc bir səfərdə birləşdirilmir. Təməttü və qiranda isə qurban kəsilir.
Həcc növünü sonradan dəyişmək olarmı?
Niyyət miqatda edilir və sonradan dəyişmək məsələsində məzhəblərin hökmü fərqlidir. Belə vəziyyətə düşsəniz, özünüzdən qərar verməyin, qrupun din xadiminə müraciət edin.
Ümrə həcci əvəz edirmi?
Xeyr. Ümrə ayrıca ibadətdir və həcc borcunu düşürmür. Təməttüdə edilən ümrə isə həccin bir hissəsi kimi, eyni səfərin içində yerinə yetirilir.
Həcc 2027 nə vaxt olacaq?
Həcc hər il Zilhiccə ayının 8-13-ü arasında yerinə yetirilir, ancaq bu günlərin Qriqorian təqvimindəki qarşılığı hər il təxminən on bir gün geriyə sürüşür. Həcc 2027 üçün dəqiq tarix rəsmi elanla açıqlanır, köhnə xəbərlərdəki tarixlərə istinad etməyin.
Əlaqə
Həcc qeydiyyatı Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi üzərindən aparılır. Ümrə ziyarəti, mövsüm tarixləri və paketlər barədə məlumat üçün ümrə ziyarəti turları səhifəsinə baxa və ya bizə zəng edə bilərsiniz: 077 333 34 44.
